A.Hồ sơ kỹ thuật
1.Tài liệu kỹ thuật của hãng công bố (nhà sản xuất)
2.Các thông số kỹ thuật của NSX như tiêu chuẩn, tải tính toán, số người sử dụng…
3. Bản vẽ hoặc sơ đồ lắp đặt dây cứu sinh
4. Hướng dẫn lắp đặt thi công và nghiệm thu thử tải từ NSX
5. Quy định về bảo hành sản phẩm
B.Hồ sơ kiểm tra nghiệm thu
1.Biên bản kiểm tra/thử nghiệm hiện trường sau lắp đặt
2.Kết quả thử tải/ kiểm tra khả năng chịu lực
3.Biên bản nghiệm thu đưa vào sử dụng
C.Hồ sơ quản lý và vận hành (phòng AT làm)
1.Hướng dẫn sử dụng dây cứu sinh ngang của NSX
2.Quy định về kiểm tra, bảo trì định kỳ
3.Nhật ký kiểm tra định kỳ (phòng AT khách hàng đầu cuối)
D.Hồ sơ người sử dụng (phòng AT làm)
1.Hồ sơ huấn luyện làm việc trên cao
2.Danh sách người lao động sử dụng thiết bị
3.Biên bản hướng dẫn sử dụng thực tế
Trên đây là 1 hồ sơ đầy đủ về dây cứu sinh ngang. Mặc dù không thuộc danh mục thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn theo thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH nên không bắt buộc. Tuy nhiên đơn vị đã thực hiện các công việc đầy đủ bao gồm:
1/ Đã thực hiện kiểm tra sau lắp đặt
2/ Thử tải tại hiện trường
3/ Có biên bản nghiệm thu hoàn thành đưa vào sử dụng
4/Có huấn luyện, quản lý an toàn đầy đủ
Thông thường khi kiểm tra biện pháp quản lý an toàn cần những giấy tờ sau:
1/Hồ sơ thiết kế hoặc công bố sản phẩm, hướng dẫn của nhà sản xuất.
2/Biên bản nghiệm thu sau lắp đặt đưa vào sử dụng.
3/Biên bản kết quả thử tải hoặc kiểm tra an toàn theo đúng yêu cầu của NSX
4/Hướng dẫn sử dụng và bảo trì sản phẩm định kỳ.
5/ Hồ sơ huấn luyện người lao động sử dụng hệ thống chống rơi ( bộ phận safety đầu cuối phụ trách)
Không cần tem yêu cầu kiểm định kỹ thuật an toàn vì không phải Kiểm định
Hiện nay nhiều bạn hay nhầm lẫn giữa 2 khái niệm này. Thậm chí có nhận định “KHÔNG BẮT BUỘC THÌ KHÔNG CẦN LÀM” ? nhầm lẫn nhé “Không bắt buộc trong thông tư nghị định Nhưng nó là phần bắt buộc trong các tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật”
1/ Kiểm định kỹ thuật an toàn (Bắt buộc theo luật định) được áp dụng cho:
+ Các thiết bị có tên trong danh mục bắt buộc của thông tư 36
+Do tổ chức kiểm định được bộ cấp phép thực hiện
+Có tem kiểm định, biên bản kiểm định
+Có chu kỳ kiểm định rõ ràng
+ Dây cứu sinh ngang KHÔNG áp dụng
2/Kiểm tra/ thử nghiệm an toàn ( VẨN PHẢI LÀM – Căn cứ vào các tiêu chuẩn an toàn) được áp dụng cho
+ Dây cứu sinh ngang
+Các điểm neo, móc neo, hệ thống chống rơi
bao gồm các phần
2.1 Kiểm tra sau lắp đặt
2.2 Thử tải tĩnh ( tại site). tải động tại Lắp thường có trước khi phát hành thương mái chỉ cần gởi clip truy nguyên chứng minh đạt yêu cầu theo thiết kế hoặc theo tiêu chuẩn
2.3 Kiểm tra định kỳ theo tần suất <6 tháng/1 lần hoặc trước mỗi ca làm việc tùy theo thiết bị
2.4 Lập biên bản nghiệm thu hồ sơ kỹ thuật
Đây là bắt buộc về mặt an toàn trách nhiệm của doanh nghiệp, cho dù không phải bắt buộc kiểm định theo thông tư 36 tuy nhiên vẫn phải được kiểm tra, thử nghiệm, nghiệm thu và quản lý an toàn theo quy định chung về ATLĐ và hướng dẫn của nhà sản xuất
Theo như thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH ban hành danh mục các loại máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động-tức những thiết bị này bắt buộc phải kiểm định kỹ thuật an tòan sau lắp đặt.
Dây cứu sinh ( bao gồm dây cứu sinh ngang) không được liệt kê trong danh mục thiết bị bắt buộc kiểm định an toàn sau lắp đặt.
Trong danh mục này chủ yếu là máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt là các thiết bị đặc thù, như máy nâng, thiết bị nâng, thiết bị áp lực, thiết bị có rủi ro cao… và dây cứu sinh ngang không thuộc danh mục này
Tuy nhiên lưu ý quan trọng khoan vội mừng mà lầm tưởng bỏ qua
Đặt thêm câu hỏi. Vậy hiện tại không có quy định nào bắt buộc kiểm định sau lắp đặt dây cứu sinh ngang theo danh mục kỷ thuật an toàn của bộ LĐTBXH hay sao?
Việc kiểm tra, thử tải và bảo trì dây cứu sinh vẫn rất quan trọng và đều quy định rõ ở các tiêu chuẩn an toàn
Trong các tiêu chuẩn an toàn lao động, quy trình lắp đặt kỹ thuật đều có yêu cầu kiểm tra sau khi lắp đặt, trước khi đưa vào sử dụng và kiểm tra định kỳ. Nhằm đảm bảo thiết bị không bị hư hỏng, lắp đặt đúng kỹ thuật và chịu tải an toàn
Các nhà sản xuất và đơn vị thi công thường có công bố các quy trình kiểm tra chất lượng, thử tải tĩnh hoặc động và có ghi chép lưu nguyên hồ sơ kiểm tra ( và công tác này gọi là thử nghiệm an toàn, không phải kiểm định bắt buộc theo pháp luật)
Kết luận sau cùng:
+ Theo luật hiện hành, dây cứu sinh ngang không nằm trong danh mục bắt buộc phải kiểm định sau lắp đặt.
+Tuy nhiên: việc kiểm tra an toàn kỹ thuật (thử nghiệm), thử tải, bảo trì định kỳ và ghi nhận đầy đủ vẫn là thực hành bắt buộc theo các tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn lao động, cho dù không phải kiểm định bắt buộc bởi quy định của bộ
- Căn cứ tiêu chuẩn nào? EN795:2012 & CEN/TS 16415:2013 và Việt Nam tiêu chuẩn TCVN8206:2009
- Vị trí đặt tải? Đặt ngay đầu cần thử ( lưu ý đặt giữa nhịp là sai. Xem giải thích bên dưới)
- Dụng cụ test? Hiện nay có máy Hydraw jaw chuyên dụng hoặc dụng cụ khác có tính năng tương đương
- Phương test? Phương dọc trục dây cáp ( phương vuông góc là sai. Xem giải thích bên dưới)
- Xem Trích dẫn:Trích đoạn phụ lục D tiêu chuẩn EN795:2012 và CEN/TS 16415 phụ lục D để làm căn cứ:Item D.1: Purpose“To verify that the anchor device is capable of sustaining the static load without failure in the most unfavourable direction of user”Điều này nói rõ Tải Tĩnh phải được đặt theo hướng sử dụng thực tế, nó là lực kéo dọc trục tác dụng lên dây hoặc điểm neo.
Tức phương kéo dọc trục của lifeline. Không phải phương vuông góc với dây. Đây không phải là tải theo phương vuông góc đặt tại giữa nhịp
- Minh họa như sau: Phương thử tải tĩnh dọc trục là ĐÚNG và đặt tại đầu dây
Phương sai: đặt tại giữa dây và phương thử tải kéo theo phương vuông góc với dây là SAI
Về việc này nhiều người hay hiểu lầm nghĩ rằng nó sẽ khác nhau tùy theo nhịp của dây cứu sinh. Nhưng một khi đã biết rõ mục đích của việc thử tải tĩnh dây cứu sinh là gì?
- Nhằm kiểm tra độ bền của hệ neo (anchor device) và liên kết với kết cấu hiện hữu: đầu cote, giảm chấn…
- Xác định xem các thông số : biến dạng, ứng suất, sự toàn vẹn kết cấu có đảm bảo trong điều kiện chịu tải tĩnh hay không?
- Tải trọng thử: 12kN hoặc 15kN thời gian lực tải là 03 phút
Như vậy cho dù nhịp có 6m hay 15m thì giá trị thử tải tĩnh vẫn không đổi là 12kN hoặc 15kN là giá trị thử cố định. Nhip lớn/nhỏ khác nhau chỉ ảnh hưởng ở bài toàn thử tải động (căn cứ vào phụ lục D của EN795:2012 và CEN/TS 16415)
I/Mục đích của việc thử tải tĩnh:
- Nhằm kiểm tra độ bền của hệ neo (anchor device) và liên kết với kết cấu hiện hữu
- Xác định xem các thông số : biến dạng, ứng suất, sự toàn vẹn kết cấu có đảm bảo trong điều kiện chịu tải tĩnh hay không?
II/ Hướng tác dụng của lực:
Theo EN795:2012 (Type C) thì khi thử nghiệm dây cứu sinh có 2 hướng chính
- Thử tải tĩnh (static test): theo hướng trục dây, tức là kéo dọc trục
Mục đích thử: kiểm tra độ bèn cáo đầu neo, giảm chấn, đầu cote
Tải trọng thử: 12kN hoặc 15kN thời gian lực tải là 03 phút
- Thử tải động(dynamic test): theo hướng vuông góc với dây cứu sinh
Mục đích thử: kiểm tra hiệu quả của bộ giảm chấn và độ biến dạng tổng thể của dây
Tải trọng thử: cứ 100kg/1 người treo giữa nhịp
Oct
σ = Fb/As
Nhận xét: Nhìn 2 hình thực tế trên cho thấy rằng
- Phân tích về kỹ thuật: ỨNG SUẤT CỤC BỘ QUÁ LỚN
- Công thức tính toán: σ = Fb/As = Ứng suất = lực bấm/diện tích tiếp xúc.Nên khi diện tích răng nhỏ (răng nhọn hẹp) thì ứng suất tăng lên rất nhiều gây phá vỡ ống.
- Đặt điểm vật liệu sử dụng là inox nên có độ cứng cao giòn nhưng không dẻo, dễ nứt khi ứng suất tập trung lớn.
- Sự khác biệt giữa 2 máy bấm:
- Hình 1:Máy sử dụng có bề rộng răng 7mm lực được phân bố đều, biến dạng dẻo hợp lý không bị nứt do diện tích mặt tiếp xúc As lớn.
- Hình 2:
- Răng sắt, hẹp và nhọn ( nhìn vết bấm 2 có 2 đường rất hẹp giữa vết bấm)àdiện tích diện tiếp xúc quá nhỏ
- Mặc dù lực bấm lớn nhưng diện tích nhỏ tạo nên việc tập trung ứng suất vượt giới hạn chảy của vật liệuàống bị nứt tét theo chiều dọc ống
- Vậy lực bấm có thể đạt tương đương nhau nhưng hình dạng của răng và độ phân bố mới là yếu tố quyết định
- Nguyên nhân dẫn đến ống bị bể dọc (tét ống):
- Khi bấm, răng sẽ ép 2 bên thành ống thành ống bị nén ngang, sinh ra 1 ứng suất kéo dọc bên trong ống.
- Nếu ứng suất kéo vượt giới hạn chảy của vật liệu (ở đây inox) thì sẽ hình thành vết nứt lan theo phương dọc. Vì đó là hướng yếu nhất của ống và hình 2 việc đó đã xảy ra.
- Kết luận và kiến nghị cho việc lựa chọn máy bấm cote
- Kết luận:
- Nguyên nhân nhiều khả năng là ứng suất cục bộ gây ra quá lớn do diện tích tiếp xúc của răng không phù hợp (nhỏ) nhìn thấy hình 2 răng không đều mà có 1 rãnh rất hẹp sâu ở giữa nên diện tích này quá nhỏ gây ứng suất tập trung hẹp dẫn đến nứt ống.
- Răng bấm quá nhọn hoặc nhỏ.Gây ra ứng suất tập trung cục bộ lớn
- Lực bấm có thể quá lớn hoặc không đồng đều do thủ công
- Kiến nghị:
- Nên dùng loại máy bấm có vết răng rộng đều như hình 1 đảm bảo bề rộng răng ≥6-7mm, góc đầu răng không quá nhọn.
- Lực bấm phải đều nên chọn tự động
Oct
Hiện nay mình đã gặp nhiều trường hợp ae sau khi lắp dây cứu sinh xong tự thực hiện cũng có mà thuê phòng Lab cũng có. Tự thực hiện thì chưa hiểu hết vấn đề không nói. Nhưng cũng có trường hợp họ không hỏi mình trước xem phòng LAB nào có kinh nghiệm về máy móc để test vụ này mà chọn 1đơn vị họ biết.
Mặc dù có phòng LAB có chức năng hành nghề tuy nhiên có thể chưa hiểu rõ mà vẫn nhận đơn làm bừa xong rồi mới báo cho mình. Kết quả nhiều khi hỏng luôn cái mái của chủ đầu tư mà vẫn không chịu thừa nhận mình sai.
Nhưng đúng sai đã có tiêu chuẩn căn cứ, kết quả cuối cùng vẫn không tránh khỏi. Chính vì vậy mình đăng bài này để khuyến cáo ae cần rút kinh nghiệm
1/ Chúng ta biết rằng dây cứu sinh là 1 hạng mục được du nhập từ nước ngoài Châu Âu hoặc Mỹ vào Việt Nam chúng ta. Chính vì vậy nó tuân thủ theo tiêu chuẩn của nước ngoài mà ở Việt Nam thì 2 tiêu chuẩn căn cứ là EN795:2012 & CEN/TS 16415:2013 và Việt Nam tiêu chuẩn TCVN 8206:2009 hoặc TCVN8205:2009, TCVN 7802-1/6 đều dịch từ nó mà ra.
2/ Dây cứu sinh đạt chuẩn phải vượt qua 2 bài test tĩnh và bài test động. Ở đây ta đang xét bài test tải tĩnh và nói Mục đích của việc thử tải tĩnh?
3/ Khi test tải tĩnh các bạn cần biết rõ những điều sau:
- Căn cứ tiêu chuẩn nào? EN795:2012 & CEN/TS 16415:2013 và Việt Nam tiêu chuẩn TCVN8206:2009
- Giá trị test là bao nhiêu? Có thể 15kN và theo TCVN có thể 12kN
- Thời gian lưu giữ tải? 03 phút cho tất cả các tiêu chuẩn
- Vị trí đặt tải? Đặt ngay đầu cần thử ( lưu ý đặt giữa nhịp là sai. Xem giải thích bên dưới)
- Dụng cụ test? Hiện nay có máy Hydraw jaw chuyên dụng hoặc dụng cụ khác có tính năng tương đương
- Phương test? Phương dọc trục dây cáp ( phương vuông góc là sai. Xem giải thích bên dưới)
- Mục đích cuối cùng của việc test tải tĩnh này để làm gì?
Trích đoạn phụ lục D tiêu chuẩn EN795:2012 và CEN/TS 16415 phụ lục D để làm căn cứ:
Item D.1: Purpose
“To verify that the anchor device is capable of sustaining the static load without failure in the most unfavourable direction of user”
Điều này nói rõ Tải Tĩnh phải được đặt theo hướng sử dụng thực tế, nó là lực kéo dọc trục tác dụng lên dây hoặc điểm neo.
Tức phương kéo dọc trục của lifeline. Không phải phương vuông góc với dây. Đây không phải là tải theo phương vuông góc đặt tại giữa nhịp
Item D.2: Proceduce
“Apply the specified static ( usually 12kN for Metal, 18kN Non metal or the value declared by the manufacturer e,g.15kN) along the direction of the load that will be applied in service, and maintain 3 minutes
Tải tĩnh thử thường 12kN hoặc 15kN do nhà sản xuất công bố theo đúng hướng mà điểm neo chịu trong quá trình sử dụng và thời gian lưu tải 03 phút
Trong TCVN8206:2009 cũng đã dịch ra điều này
Kết luận: giải thích việc mục đích của bài thử tải tĩnh 12kN hoặc 15kN để làm gì? theo các tiêu chuẩn trên như sau:
- Theo phụ lục D tiêu chuẩn EN795:2012 và phụ lục D CEN/TS 16415. Bài test thử tải tĩnh 15kN (Static Strengh test) được quy định nhằm kiểm tra khả năng chịu tải của các thiết bị neo khi chịu lực theo hướng làm việc thực tế của dây cứu sinh tức là hướng dọc trục dây.
- Trong phép thử này tải tĩnh có giá trị 12kN hoặc15kN được gia tải tại điểm neo ở 2 đầu theo đúng hướng dọc trục dây cứu sinh và duy trì trong thời gian 03 phút.
- Mục tiêu của bài thử tải tĩnh này là: Xác nhận rằng hệ thống neo không bị phá hủy hoặc biến dạng vượt giới hạn cho phép hoặc tách rời khỏi kết cấu trong quá trình chịu tải tối đa.
- Cần lưu ý rằng phép thử tải tĩnh này không áp dụng tải tập trung theo phương vuông góc và đặt tại giữa nhịp dây cứu sinh
- Thử nghiệm với tải vuông góc ( tải trọng động hoặc rơi tự do) đã được quy định riêng trong phụ lục E về thử tải động của các tiêu chuẩn trên
- Như vậy việc gia tải 12kN hay 15kN dọc trục dây bằng thiết bị chuyên dụng như Hydraw jaw hoặc tương đương và duy trì trong 3 phút là phương pháp thử đúng quy định theo phụ lục D tiêu chuẩn EN795:2012 và phụ lục D CEN/TS 16415 và cả trong TCVN8206:2009
Vậy phép thử vuông góc giữa nhịp quy định ở đâu và có phải thử hay không? thì nó là bài toán thử động không phải bài thử tải tĩnh và được quy định cụ thể ở phụ lục E các tiêu chuẩn trên. Có thể mình sẽ viết 1 bài khác về thử tải động sau